թիւ 7 · 2020
Արուեստի վերջաւորութիւնը
Արթիւր Քոլըման Տանթոյի հոս հայերէն թարգմանութեամբ հրամցուած էջերը լոյս տեսած են History and Theory (Studies in the Philosophy of History) հանդէսին մէջ, հատոր 37, թիւ 4, Դեկտեմբեր 1998։ Հատորին վերնագիրն էր՝ «Danto and His Critics: Art History, Historiography and After the End of Art» (Տանթոյ եւ իր քննադատները. արուեստի պատմութիւն, պատմագրութիւն եւ Արուեստի վերջաւորութենէն ետք), խմբագիր՝ Դէյւիթ Քարիըր։ Ներածական տողերուն վերջաւորութեան՝Տանթոյ պարբերութիւն մը եւս աւելցուցած է (զոր չենք թարգմանած հոս), ուր իր «քննադատներ»ուն հետ հանդիպումըկը նկարագրէ, նախ Գերմանիոյ Պիլըֆելտ քաղաքը կայացած գիտաժողովի մը ծիրէն ներս ու այդ առիթով շնորհակալութիւնը կը յայտնէ զինքը հրաւիրողներուն՝ Karlheinz Lüdeking եւ Oliver Scholz փրոֆեսորներուն։ History and Theory-իհամարին մէջ հաւաքուած են ուրեմն այդ գիտաժողովին զեկոյցները եւ Տանթոյի պատասխանը։ Քանի որ իր խօսքինմէջ՝ Տանթոյ մէկ առ մէկ յականէ յանուանէ կը յղէ այդ քննադատներուն, առանց սակայն մէջբերելու անոնց ըսածները, կ՚ուզենք հոս հանդէսի համարին մէջ հաւաքուած զեկոյցներուն եւ յօդուածներուն ցանկը տալ, անուններըպահելով լատինատառ, որպէսզի ընթերցողը յետոյ կարենայ հասկնալ, թէ որո՛ւ կ՚ուղղուին եւ ինչի՛ կը հակազդենՏանթոյին պատասխանները։
David Carrier, Introduction: Danto and His Critics: Art History, Historiography and After the End of Art
Noël Carroll, The End of Art?
Michael Kelly, Essentialism and Historicism in Danto's Philosophy of Art
F.R. Ankersmit, Danto on Representation, Identity, and Indiscernibles
Brigitte Hilmer, Being Hegelian after Danto
Robert Kudielka, According to What: Art and the Philosophy of the "End of Art"
Martin R. Sell, Art as Appearance: Two Comments on Arthur C. Danto's After the End of Art
Jakob Steinbrenner, The Unimaginable
Սոյն փորձագրութիւնը արուեստի վերջաւորութեան վերաբերող տեսութեանս դէմ քննադատութիւններուն ի պատասխան՝ փիլիսոփայական պաշտապանութիւն մը կ՚առաջարկէ։ Պաշտպանութիւնս խնդրոյառարկայ կը դարձնէ յաջորդաբար արուեստի սահմանումը, գեղարուեստական որակի յղացքը,գեղագիտութեան դերը, իմաստասիրութեան եւ արուեստի յարաբերութիւնը, «Ասիկա արուե՞ստ է» հարցումինպատասխանելու կերպը, «Նկարչութեան մահուան» եւ «արուեստի վերջաւորութեան» միջեւ տարբերութիւնը,պատմական երեւակայութիւնը եւ ապագան, անզատորոշելի հակատիպեր գործածող մեթոտը, ինչպիսին էՈւորհոլի Brillo Boxը եւ Brilloի տուփերը որոնց կը նմանի ան, նմանակութեան տրամաբանութիւնը – Հեկելի արուեստի վերջաւորութեան տեսութեան եւ իմ առաջարկածիս միջեւ տարբերութիւնը։ Այս պաշտպանողականփորձագրութիւնը կ՚ընդարձակէ եւ կ՚ամրապնդէ After the End of Art: Contemporary Art and the Pale of History (Արուեստի վերջաւորութենէն ետք. ժամանակակից արուեստ եւ պատմութեան շրջափակը, 1997) գիրքիս մէջարուեստի վերջաւորութեան մասին առաջադրուած դրոյթը։